IDEOLOGICAL FOUNDATIONS AND MECHANISMS OF FORMING POLISH IDENTITY IN SILESIA DURING THE PROCESS OF REPOLONIZATION (1945–1956)
DOI:
https://doi.org/10.32782/cusu-hist-2026-1-20Keywords:
identity, ideology, “Recovered Territories,” Poland, repolonization, SilesiaAbstract
The author examines the problem of the formation of Polish identity among the population of Silesia in the context of the repolonization policy implemented by the Polish government in 1945–1956. Based on an analysis of historical sources, the study traces the ideological premises of the authorities and the practical mechanisms of their implementation in Silesia. It is noted that at the time of its incorporation into Poland in 1945, Silesia already possessed a complex and multilayered identity shaped by centuries of political and cultural developments. This identity had to be significantly transformed by the Polish government. An important role in this process was played by ideological foundations that had been developed by various political forces in Poland during the interwar period and the Second World War. At the same time, the German component of the region’s identity was interpreted as a result of centuries of Germanization that needed to be eliminated. The concept of the “Recovered Territories”, that is, the interpretation of the newly incorporated lands as historically Polish, is identified as the principal ideological foundation for the formation of Polish identity in Silesia. The article also highlights the evolution of this ideology. In the first postwar years, it relied largely on national discourse and anti-German rhetoric, whereas by the late 1940s it was increasingly shaped by communist ideology, which substantiated the concept of the “new man” loyal to the socialist state. The article analyzes the mechanisms used to implement the policy of forming Polish identity in Silesia. Among the key mechanisms were mass propaganda campaigns, the active role of the press and cultural institutions, and symbolic practices of memorializing events in Polish history. Important mechanisms of identity formation also included demographic policies aimed at changing the ethnic structure of the region’s population and educational measures, particularly the organization of so-called repolonization courses. The study also examines such mechanisms of shaping Polish identity as the transformation of the cultural and symbolic space of the region through changes in toponymy and the restriction of the influence of the Catholic Church.
References
Машкевич М., 2015. Східна польська політика у ХХ – на початку XXI ст.: концепції та інтерпретації. Київ.
Bialasiewicz L., 2002. Upper Silesia: Rebirth of a Regional Identity in Poland. Regional & Federal Studies. № 12(2). Edinburgh. 111–132.
Blaszczak-Waclawik M., 1990. Błasiak W., Nawrocki T. Górny Śląsk szczególny przypadek kulturowy. Warszawa.
Choroś M., 2019. Zmiany imion i nazwisk w latach 1945–1950 na Ziemi Nyskiej w świetle materiałów archiwalnych. Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka. № 2. Warszawa. 81–91.
Czopek-Kopciuch B., 2012. Prace Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych przy MSWiA. Archiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji. Vol. 3. Warszawa. 71–80.
Czubiński A., 2001. Ziemie odzyskane w powojennej Polsce (1944–1990). Ewolucja systemu politycznego w Polsce w latach 1914–1998. Zbiór studiów. T. 2. Cz. 1. Warszawa. 379–400.
Domke R., 2010. Ziemie zachodnie i północne Polski w propagandzie lat 1945–1948. Zielona Góra.
Dziuba A., 2016. Totalitaryzacja. Polska Partia Robotnicza na scenie politycznej województwa śląskiego (1945–1948). Katowice–Kraków.
Dziurok A., 2007. Linek B., Tarka K. Stalinizm i rok 1956 na Górnym Śląsku. Warchawa.
Dziurok A., 2020. «Starzy» i «nowi» Polacy. Specyfika powojennego województwa śląskiego (1945–1950). In: Fica M. (red.) Powrót do Macierzy? Ziemie Zachodnie i Północne w Polsce Ludowej. Katowice. 108–128.
Eberhardt P., 2011. Political Migrations on Polish Territories. Warszawa.
Jankowska-Nagórka A., 2017. «Deteutonizacja» Dolnego Śląska w latach 1945-1949 jako przykład polityki władz Polski Ludowej wymierzonej przeciwko niemczyźnie. Praca doktorska. Kraków.
Jankowska-Nagórka A., 2018. Zmiana imion i nazwisk autochtonów na Dolnym Śląsku jako wyraz antyniemieckiej polityki państwa w latach 1945–1949 : kilka refleksji o sposobach postępowania władz. Res Historica. №46. Kraków. 219-233.
Jaworska K., 2014. Realizacja założeń polityki oświatowej w Polsce w latach 1945–1956 Główne zagadnienia. Wrocławski Przegląd Teologiczny. №1. Wrocław. 183–184.
Kosiński L., 1963. Procesy ludnościowe na Ziemiach Odzyskanych w latach 1945–1960. Warchawa.
Kowalski Z., 1972. Niektóre czynniki kształtujące postawy polityczne autochtonów i repatriantów na Śląsku Opolskim w okresie od stycznia 1947 do sierpnia 1948. Studia Śląskie. T.XXII. Opole. 277–311.
Linek B., 2017. Polityka narodowościowa na Śląsku Opolskim w latach 1945–1960. Założenia – stan badań – fazy. Rocznik Ziem Zachodnich. Vol. 1. Wrocław. 12–34.
Pfaff J., 2017. Kursy repolonizacyjne na Śląsku Opolskim w latach 1945–1950. Zeszyty naukowe. Zbliżenia naukowe. 2017. № 1(8). Wrocław. 56–91.
Polak-Springer P., 2015 Recovered Territory: A German-Polish Conflict over Land and Culture, 1919–1989. New York.
Porębski S., 2013. Walka o władzę Na Śląsku Cieszyńskim w latach 1945–1947. Katowice.
Przybyła P., 2014. Góra Świętej Anny. Święta i wulkan. Polsko-niemieckie miejsca pamięci. Warszawa.
Szmeja M., 2007. Silesian identity: Social and political problems. Journal of Borderlands Studies. Vol. 22. London. 99–115.
